Verhalen

Leen en Ria La Rivière begonnen in 1969 met activiteiten.  Al die activiteiten leverden ook aparte ervaringen op. Dat hebben ze beschreven. Hieronder een lange lijst. Klik op de titel en je krijgt de belevenis.

-Ahoy, mijn herinnering
-Alertheid
-Amsterdam ZO-spirit
-Asturias, te gast
-Bless you
-Bloopers
-CDA en Tsjecho-slowakije
-Celerina
-Champagne
-Crisis
-Cultuurnetwerk
-Darlene
-De 23ste
-De kop van Franciscus
-Delfshaven
-Een oude man?
-Gerard…een zzp-er
-Gevoeligheden
-Gospel convention
-Griekenland
-Heet Bukarest
-Het lijf
-Ik heb er 4
-Ik kocht Jezus
-Ik zie een ster
-Is geluk nog gewoon?
-J.P.
-Kerkepad
-Kits
-korte lontjes
-Krakau
-Kringloop
-Kuchen
-Kunst en kitsch
-Künstler fur Christus
-Litauen
-Mathauser
-Mijn fiets
-Monschau
-Mooi weer
-Net niet
-Onderzoeksverhaal
-Oradea
-Pasen – God is back
-Preacher
-Ramadan
-Respect-andere religies
-Respect-chapeau
-Riga
-Rimini
-Rome
-Samen 120
-Sauna
-Schommelen
-Smartlappen
-South Park
-Space, the final frontier
-Steeds anders
-Strong believer
-Switchen
-Toen was geluk nog heel gewoon
-Toespraak 4 mei 2018
-Twee
-Vallen ze of niet
-Van Pasen naar Pinksteren
-Verkiezingen
-Verschillen
-Vredestichters
-We hebben het gehaald
-Zomerbaantje


Ahoy – mijn herinneringen
door Leen La Rivière

Vanaf 1974 organiseerden wij vrijwel jaarlijks een event in Ahoy. Slotconcert toernee  van New Hope, of van the Continental Singers of  reli-pop concerten met Barry McGuire.

Maar de meest bijzondere was de enige gospel-rock night ooit gehouden in Nederland.

Het was 1984/1985 en dat was de periode van de rock-nights in Ahoy. Wij meenden niet achter te moeten blijven met een fantastische gospel-rock night: 17 mei 1985. Deniece Williams kwam met complete bandbezetting uit California en de beste gospel-rock gezelschappen uit Europa deden mee. Het beloofde dus een heel spektakel te worden en is dat ook geweest. Alle lof voor de medewerking van het management van Ahoy. Daar ons event low risk was, konden heel veel zaken gedaan worden door vrijwilligers, die aanvullende training kregen, en op de nacht zelve werd het event mogelijk gemaakt door zo’n 120 vrijwilligers in samenwerking met het management van Ahoy en onze eigen professionals. Fantastisch hoe dat ging.

Maar vanaf de dag dat deze gospelrock-night werd gelanceerd, begon de tegenwerking: christelijk pers vond rockmuziek maar van de duivel…. Een belangrijk christelijk programmablad weigerde advertenties…. Een omroep trok onder druk van bezorgde ouders de toezegging terug om de boel op te nemen en uit te zenden…. De meest merkwaardige uitspraak kwam van een religieus leider, die zei, dat het Gods bedoeling was, dat zijn kinderen ’s nachts sliepen, dus vanaf zijn kansel werd gezegd dat het niet de bedoeling was om naar dit event te gaan…. We hebben regelmatig bijzonder hard moeten lachen om dit soort merkwaardige uitspraken, maar al met al werden toch heel wat jongeren afgeschrikt. Dus kwam op die nacht niet de benodigde 8.000 jongeren, maar 2500. Een enorme schadepost. Dus overleg met de schuldeisers. Mijn compliment nog steeds voor het management van Ahoy: tuurlijk, we kennen jullie, die betaling mag wat langer duren. Wat een vertrouwen! Alle artiesten zagen af van een honorarium. De eigen achterban vond het evenwel een te gekke actie en binnen 6 maanden was het tekort van 104.000 gulden weggewerkt. En tot vandaag aan toe tref ik nog wel eens een bezoeker van die nacht, die zegt, dat dit een van zijn beste herinneringen was, want muziek en die echte Ahoy sfeer: dat had hem diep geraakt……. Ahoy leiding, daarom na al die jaren: nog steeds bedankt voor jarenlange goede samenwerking voor spetterende shows.

Terug naar lijst


ALERTHEID
door Leen La Rivière

Het is een voorrecht om vele verschillende kerken met zeer verschillende confessies te mogen bezoeken. Je leert overal iets van God. Ik zal nooit vergeten, hoe katholieken mij het basisbegrip van solidariteit en naastenliefde leerden en voorleefden. Ik zal nooit vergeten, wat de evangelischen mij leerden over enthousiasme en inzet. De orthodoxen leerden mij de rijkdom van de liturgie en iconen. En zo wordt je overal verrijkt, terwijl je je eigen ontwikkeling mag blijven volgen binnen je eigen geloofsgemeenschap/kerk. Naast al die rijkdom, leer je ook vreemde snoeshanen kennen.

  • ik heb mensen in het katholicisme ontmoet, die nog Roomser waren dan de paus
  • ik heb mensen ontmoet, die nog calvinistischer waren als Calvijn
  • ik heb evangelischen ontmoet, die nog radicaler waren dan Jezus

Wat doe je daar nu mee? Wel, zolang je ergens te gast bent, kun je verstandige dingen mompelen, als: ‘interessant’, ‘daar zal ik eens over nadenken, bidden’ en zo kent iedereen wel wat tactvolle platitudes.
Maar wat doe je als je dit vreemde volk binnen je eigen poorten krijgt?

Het volgende gebeurde op een van onze grote congressen: Het internationale Christian Artists Seminar, we hadden zo’n 2000 man binnen de poorten. Aan de balie meldde zich een nieuwe deelnemer, een vrouw, die dit mee wilde maken. De receptieploeg begon haar netjes in te checken, formulieren in te vullen, gegevens in een computer te stoppen. Toen kwam het bij zoiets platvloers als kosten en betalen. Hierop zei de vrouw: “maar God heeft mij gezonden”. Dat is mooi, zei de receptie: hopenlijk heeft hij het geld meegestuurd? (die receptiemeiden waren altijd heel gevat). De vrouw: “God heeft mij gezonden, dan heeft hij jullie het geld gezonden”. Receptie: helaas niet, wij moeten U weigeren. De vrouw droop af. Een uur later kwam ze terug. De receptie zag de bui al hangen en belde gelijk het centrale management. Hoofd management was een grote man met een grote snor. Hij wachtte haar vriendelijk glimlachend op: ‘En mevrouw, wat kan ik voor U doen?’ Vrouw: “God heeft mij gezonden”. ‘Dat is nu mooi’, zei hoofd management, ‘Hij heeft mij net gevraagd om een taxi voor U te bellen’. De taxi reed voor, security plaatste haar met geduld in de taxi en de taxi bracht haar naar het station.
Ongelooflijk alert gereageerd. Ook dit is iets wat met cultuur te maken heeft: een andere belevingswereld doorzien en echt van nep onderscheiden. Heel makkelijk blijken mensen geïmponeerd te kunnen worden door geestelijke woorden of uitspraken van anderen. We moeten dus leren dit soort zaken te doorzien.
Toch lukt dit niet altijd. Ondanks al mijn ervaring overkwam het mij kort geleden op een vliegveld ergens in Oost Europa, dat 2 keurige jongemannen uit de Arabische wereld mijn hulp vroegen met een heel plausibel verhaal over een gemiste vlucht en geld lenen voor een ticket. Ik ben daar toch echt ingestonken.....tsja.

Terug naar lijst


AMSTERDAM zuid-oost: Spirit
door Leen La Rivière

Het was in 1976. Onze Discipelgroep (de voorloper van onze EuroContinentals) was uitgenodigd om een weekend een kerk in Amsterdam-ZO te komen versterken met hun missionair werk. En om het zaterdagavondconcert extra te promoten besloot de groep die middag een kort openluchtconcert te geven. Met hun grote blauwe autobus naar een plein, maar het begon vreselijk te regenen. Dan maar niet uitladen en de groep ging bidden. De heftige regen werd motregen. Dat was genoeg om met wat gitaren, maar zonder apparatuur wat liederen te zingen. Aldus werd besloten, de autobusdeur draaide open, de groep ging in opstelling staan en... het plein bleek volledig leeg, echt niets, niemand. Wat nu? “God zal er beslist een bedoeling mee hebben, dus we gaan zingen” zei de leiding en gezongen werd er, afgewisseld met een persoonlijk getuigenis. Na een kwartier werd het miezeren weer regen. De groep weer in de bus en naar de kerk voor verdere voorbereidingen voor die avond. Iedereen vond het toch wel erg gek om op te treden voor een leeg plein.... Maar waarom zou God er geen bedoeling mee hebben? 8 jaar later was dezelfde groep te gast van een Pinkstergemeente in Stadskanaal. De groep werd bijzonder enthousiast ontvangen door de voorganger. Waar hadden we dit aan te danken? Die avond vertelde die voorganger bij de concertintroductie, dat 8 jaar geleden hij gearmd met zijn verloofde naar een winkel liep in miezerig weer in Amsterdam-ZO. Net voordat ze daar bij een plein kwamen, hoorden ze muziek en om de hoek in een portiek verscholen luisterden ze een kwartier. De eerlijke overtuiging en het enthousiasme hadden diep geraakt. Omdat het harder ging regenen, gingen ze terug. Thuisgekomen begon een periode van onderzoek. Zo had deze man en nu zijn vrouw God gevonden. Hij was naar een bijbelschool gegaan en nu was hij voorganger van deze pinkstergemeente. Dat weekend in Stadskanaal kon toen niet meer stuk. Hoe had de Geest 8 jaar geleden één en ander geleid, ongelooflijk!.Dat was pas echt ‘Spirit’.

Amsterdam- zuid-oost
Een aantal jaren later was één van onze Continental Singers groepen te gast bij een evangelische gemeente in Amsterdam-ZO. De kerk zat vol, het enthousiasme was groot. Persoonlijk was ik gaan kijken of alles goed liep. In de pauze vroeg ik aan een oude zuster naast mij, wat ze ervan vond, was het niet te hard? Ze genoot van die jongeren. Maar had het optreden haar ook bemoedigd in haar leven met Jezus Christus? Wel, vertelde ze, in 1948 had ze de doop met de Heilige Geest ontvangen. Mooi, zei ik. Maar hoe is het dan nu? Wel zei ze, in 1948.... de naald bleef hangen op de plaat. Ik vond het zo zielig, ik miste Spirit.

Amsterdam-zuid-oost
Vele blanke gelovigen verhuisden in de loop der jaren, vele migranten kwamen. En ze namen hun geloof mee. Er ontstonden vele nieuwe gemeenten met hun eigen tradities en enthousiasme. De overheid geeft zelfs een subsidie zodat rond Pinksteren allerlei activiteiten gedaan kunnen worden en men prachtig kan samenwerken onder de naam ‘Spirit’. En dat kale plein uit 1974, was heel profetisch vol in 2008.

Geloof en Spirit, passie en inzet: de ingrediënten die in 1974 en ook in 2009 van doorslaggevende betekenis zijn.

Terug naar lijst


TE GAST IN ASTURIAS
door Leen La Rivière

Enige tijd geleden was ik te gast in Asturias, een provincie in Noord-Spanje. Het weer was er net zo beroerd als in Nederland. Ik was blij enige dagen weg te kunnen uit een vreselijk media-klimaat in Nederland.... aanslagen... brandstichtingen.... bedreigingen... ongenuanceerde uitspraken van politici (godsdienstvrijheid indammen, godslastering meer bestraffen, bijzondere scholen opheffen....).... Even uit deze totale gekte weg, van het gekakel werd ik torendol, ik vroeg me wel eens af (en nog steeds), waar is nu echt leiderschap??? Ik had de kans om een congres te bezoeken over (nieuwe) mogelijkheden van traditionele (volks)muziek en dans. En zo zat ik opeens in een ver gehucht in de heuvels van Asturias op een kamer met maar 4 regionale TV-kanalen en verder totale rust. Na een typisch Spaans ontbijt (koffie en een soort croissant) gelijk stevig vergaderen tot 2 uur ‘s middags. Allerlei projecten en mogelijkheden werden voorgesteld: uit Finland, uit Portugal, Noord-Italië. Het klimaat aan tafel was welwillend, geïnteresseerd, soms hilarisch door vreemde fouten met vertaling. Toen eindelijk lunch en dat betekende van 2 tot half vier stevig warm tafelen. Kun je het volgende voorstellen: een soort langwerpig dorpscafé met een hele lange tap. Een gootje ervoor waar mensen peuken en restjes bier of wijn konden weggooien, een lange rij barkrukken vol met plaatselijke harde werkers. Een pad van ca. 1 meter breed met onduidelijke motieven betegeld, dan een witte tegelrij over de hele lengte van de ruimte en dan een 2 m brede vloer met allemaal tafeltjes en stoeltjes, waar ons hele gezelschap van deskundigen en specialisten mocht zitten en waar een menu van plaatselijke specialiteiten werd opgediend (niets vragen, gewoon maar eten). En dat allemaal onder het welwillende toezicht van de lange rij werkers op barkrukken, die een hoop glazen naar binnen werkten en zeer hevig rookten. Aan het plafond hingen ook nog eens een 10 hammen ter grootte van een kwart varken in de cigarettenrook verder aan te sterken (of moet je nu zeggen ‘mee te roken?’). En daar zit je dan als welopgevoede Christian Artists/CNV-Kunsten voorzitter en voel je je even als de eerste blanke, die een nieuwe vallei bezoekt. De botsing tussen die twee culturen c.q. gewoonten was eigenlijk bijzonder vermakelijk. Je moet even heel snel over allerlei Nederlandse gewoonten heen stappen en je gewoon in dit gewoel storten. Na het partijtje stevig tafelen en mij enigzins als die hammen gevoeld te hebben, ging het weer verder vergaderen... projecten en mogelijkheden uit Zuid-Italië, Noord-Italië, Frankrijk, Spanje... het werd met het uur bonter en leuker. Maar ja, men stopte niet om 6 uur (Nederlandse etenstijd); het werd 9 uur ‘s avonds. En toen weer uitgebreid tafelen tot 11 uur ‘s avonds. De volgende dag herhaalde zich dit patroon. Die avond werd het eten opgevrolijkt door de plaatselijke muziekgroep, dat waren originele doedelzakspelers en bijbehorende trommen. Alleen niets Schots, dit was authentiek de eigen regio... met zeer oude en nieuwe composities. Ik heb zelden zoiets echts en diep doorleefde presentatie meegemaakt. Moeders en dochters uit het dorp, vaders en zonen, die trommelden of doedelzak speelden en soms bepaalde dansen deden, gewoon, omdat het echt was en daar heel natuurlijk bij hoorde. Nee, het waren geen achtergebleven inboorlingen... de jongeren waren modern met piercings, gekleurde haarlokken en normale nike of hillfiger kleding. Niks truttigs (sorry, dit is echt Rotterdams). Het was jammer, dat ik een dag later terug moest naar de gekte van het Nederlandse gekakel. Het voelde even of ik een stukje paradijs verliet. Een plek, waar er nog tijd was voor elkaar, een plek waar gepraat, gedronken, gelachen (en ook gerookt) werd. Een plek, waar de eigen gewoonten en belevingen nog geheel intact waren en nog niet weggeërodeerd door MTV, McDonald, Nickelodeon, RTL..... Een plek, waar nog heel authentiek geleefd en eigen kunst gemaakt werd. Een plek, waar ik nu een paar nieuwe vrienden heb, en daar ben ik trots op. Uiteraard zijn er hier en daar in Nederland ook nog van die stukjes paradijs, laten we daar heel zuinig op zijn. Moge de bestuurders van die eilandjes ze met geloof en inzet bewaren voor de volgende generaties.

Terug naar lijst


BLESS YOU
door Leen La Rivière

Het ligt niet helemaal in onze kerkelijke (Hervormde) traditie om elkaar makkelijk Gods zegen te wensen. Vinden we dan iets te uitbundig? Het hangt er maar van af in welke traditie je kerkt. Met een jaarlijkse PKN predikantenontmoeting waren we te gast bij de kerk van Victory Outreach. Fantastisch wat die aan opvangwerk doen. Voormalige drugsgebruikers leren een vak en tijdens dit bezoek deden velen dienst als een soort beveiliger, welkomst-committee. Om de 5 meter kreeg je een hand van een ‘klerenkast’ en erbij ‘welkom broeder, Gods zegen’. Onze voorganger Van Laar vond dat zo apart, dat hij het nu iedere keer tegen mij zegt, als hij mij ziet…. En waarom ook niet? We hebben een Chinese broeder in onze kerk, die altijd Gods zegen wenst, als hij je een hand geeft. En dat leidt wel eens tot vermakelijke gezichten. En waarom zou hij dat niet kunnen wensen?
Nog gekker wordt het, als je net bent wezen tanken en de pompbediende wenst je Gods zegen, hetgeen mij overkwam bij een pomp aan de snelweg voorbij De Meern. Je komt van een vergadering, je tankt, je loopt naar binnen, je moet wachten, dus kijk je even naar het krantenrek (gelukkig is daar het bloot-rek aan de andere kant van de winkel). Je wilt afrekenen en de medewerker zegt: ‘van harte welkom meneer La Rivière, u was hier gisteren ook al’ (dat klopt, eerst denk je dat Big Brother volledig je gangen nagaat en vastlegt, help!). Mijn reactie: U kent mij? Ja hoor, via verschillende kanalen: de muziek, de kunsten. Wauw, iemand die blijkbaar de informatie van onze christelijke kunstenaarsbeweging krijgt. Ik geef hem een welgemeend en dankbaar antwoord. Ik reken af. En deze medewerker neemt afscheid: ‘bless you’. Jij ook, antwoord ik, en vertrek. Wat ben ik blij, dat ik in die wachtende rij, niet gedwongen was om voor het bloot-rek mijn tijd te verdoen. Die exploitatie van vrouwen blijft vreselijk. Eigenlijk wel grappig, dat er natuurlijk overal in de maatschappij christenen zijn, en dus ook in tankstations werken. Bless you all, zal ik maar zeggen! En waar je ook werkt, Carry on om een getuigenis te zijn.

Terug naar lijst


BLOOPERS
door Leen La Rivière

Wie maakt dat eens niet mee? Situaties, waarbij het schaamrood je op de kaken staat. En waarbij soms de omgeving in grote hilariteit uitbarst? Sommige van mijn bloopers hadden te maken met verschillende golflengten van begrip. En als je dan niet snel genoeg schakelt, kan dat een bron van ellende zijn.
Aldus geschiede het mij:
Mijn vrouwe Ria en ikzelf waren uitgenodigd om getuige te zijn op het huwelijk van één van onze dirigenten. Ze woonden al jaren samen (ook dat is een vorm van cultuur) en waren heel gelukkig. Maar opeens wilden ze toch gaan trouwen. En daarvoor moest alles opgetuigd gaan worden. En wij moesten getuigen zijn. Daar hadden wij ons dan stevig op voorbereid. Het gerucht ging dat de familie van de bruidegom wat plattelanderig was en de familie van de bruid meer stads. Dus graag wilden wij helpen om die kloof crosscultureel te dichten nietwaar? En dat is toch een belangrijke christelijke gedachte.
Op D-day kwamen wij op de juiste tijd aan om kennis te maken met de families. Taart in overvloed, koffie klaar, wat kon er misgaan? Wij werden netjes voorgesteld, het was duidelijk wie de families waren (zaten netjes tegenover elkaar langs de muur, taart in het midden). Op zeker moment kwamen wij bij een wat oudere dame (zo leek het), ik wilde aardig zijn en was te snel om te wachten op de introductie: “U bent zeker de grootmoeder?” IJzige stilte, vrouwe Ria trapte zeer diep haar hak in mijn teen. De bruidegom lachte gemaakt. Het bleek de moeder van de bruidegom te zijn. De rest van de dag kon ik geen goed meer doen. Het bruidspaar raakte desondanks wel gelukkig getrouwd......Tsja, dat vergeet je nooit meer.
Een andere historische vergissing:
Op het letterfestival zou een collega van mij zijn en ze had gezegd: ‘mijn moeder komt ook’. Gezien mijn vorige blooper kerf ik sindsdien op mijn hersen-harde-schijf de exacte gegevens: ‘moeder erbij, niet oma’. Dus tijdens de lunch op het Letterfestival loop ik het restaurant binnen. En wie zie ik daar aan een tafel zitten? Mijn collega. En er zat een vrouwelijk iemand naast. Dus wat zeg je gelijk? Natuurlijk: ‘de moeder’? FOUT! Heftige reacties. Bleek de oudste zus te zijn (ik vond haar toch wel wat jong voor moeder, maar tsja, vrouwe Ria en ik waren ook hele jonge ouders dus waarom niet). Ai, onder vloerkleed door. Ik studeerde af voor mol ter plekke. Het kostte mij een paar flessen wijn, maar met collega en zus is het prima weer in orde gekomen. En zien wij elkaar, dan kunnen wij er nu vreselijk om lachen.
Bloopers zijn belangrijke crossculturele leermomenten. Maar ook kunnen ze voor ontspanning dienen. Ik zal nooit vergeten, hoe een predikant op de kansel van de Lutherse kerk in Amsterdam bad: ‘O Heer, laat toch een wind’ hier stopte hij iets te lang om adem te halen ‘ van Uw Geest komen’. Het laatste deel van die zin heeft de kerk nooit meer gehoord, zo vreselijk is er gelachen.
Al mijn vreselijke bloopers schrijf ik op, en kan er jaren later nog eens van genieten. Hopenlijk u ook.

Terug naar lijst


CDA en Tsjecho-Sklowakije
door Leen La Rivière

Vanaf de jaren zeventig reisden mijn Continental groepen en ikzelf (voor de professionele kunstenaars) veel door de Oostbloklanden en leerden zo veel mensen en initiatieven kennen. Na de omwenteling gingen die reizen door en werd ik regelmatig gevraagd dan een andere organisatie te vertegenwoordigen. In dit geval was het 1992 ik moest in Tsjecho-Slowakije zijn en omdat ik er toch was, had het CDA gevraagd om het CDA te vertegenwoordigen op het landelijke partijcongres van de christen-democraten van Tsjecho-Slowakije. En aldus gebeurde. Ik moet hier nog even melden, dat ik altijd in het zwart gekleed ben, dus toen ook. Ik werd met alle egards van het station opgehaald, kreeg een goedbedoelde ontvangst in een grote hal vol volk, maakte kennis met andere gedelegeerden o.a. van het CDU. En langzaam kreeg ik in de gaten, dat men mij toch wel een bijzondere behandeling gaf? Waarom was mij niet duidelijk. Ik kreeg spreektijd en met enthousiasme en overtuiging legde ik de waarden van de christendemocratie uit en het belang van Europese samenwerking, veilige onderwerpen. Een ovationeel applaus volgde, maar waarom zoveel meer applaus dan voor de CSU afgevaardigde? Ik kwam er maar niet achter. In de pauze (het buffet was meer dan uitstekend), werd ik door vele mensen bijna bestormd, vele vragen werden gesteld en al mijn antwoorden werden heftig opgeschreven. Maar waarom? Ik was toch niet de premier? Toen aan het eind van de pauze stelde een aardige dame mij de vraag wat ik vond van het celibaat? Ik was wat te snel op zijn Rotterdams en zei: ‘afschaffen’. De dame trok wit weg; oei, faux-de-pas. Ik greep direct in door te stellen dat de eerste 9 eeuwen celibaat facultatief geweest was. De dame kwam weer bij en vroeg toen, hoe dat dan voor mij was? Toen was mijn verwarring compleet. Opeens snapte ik het, zij, maar ook de zaal had mij die hele tijd voor een priester aangezien. Ik zei, dat ik heel wat theologie had gestudeerd, maar nooit tot priester gewijd en dat ik al heel lang met dezelfde dame getrouwd was en als christen-democraat volledig ging voor de family-values, waar de kerk ook volledig voor stond en dat deze waarden heel hard nodig waren in Tsjecho-Slowakije na de omwenteling. Haar verwarring ging over in waardering. Ze wilde zelfs mijn handtekening!
Voor de rest heb ik het maar zo gelaten, en als ondergedoken protestant in de kleding van een enthousiaste en geëngageerde priester werd mij met egards uitgeleide gedaan. Ook dit is evangelisch leven moet je maar denken.

Terug naar lijst


CELERINA
door Leen La Rivière

We waren eens eind augustus op een cultuurreis in het plaatsje Celerina. Dit dorp ligt vlakbij St.Moritz in het zuidelijk deel van Zwitserland, dat Engadin wordt genoemd. Men spreekt hier een hele aparte en zeer oude taal, het retro-romaans. We waren uitgenodigd om een jazzfestival mee te maken en tevens van de culinaire genoegens van dat dorp te komen genieten. Dus wat zou de reis ons brengen? Is het echt bijzonder? Of had je dit kunnen overslaan? Met gemixte gevoelens op reis: vliegen naar Zurich, dan verder met de trein. In de plaats Chur overstappen op de beroemde Rhätische Bahn, die vermoedelijk tot het werelderfgoed zal gaan behoren en met die lijn naar het gehucht Celerina. De reis was een adembenemend uitzicht. Dus dat viel alvast mee. Welgemoed stapten we na een paar uur uit in dit kleine plaatsje. Gelijk valt op de gemoedelijkheid, de rust, de overweldigende natuur en geen drukte.... Of wellicht moet ik zeggen de afwezigheid van het constante verkeersgeruis en andere grote stadsgeluiden. Hoe gaat een citykid aarden in zo’n ander milieu? De jazzmuziek bleek door een 5tal traditionele New Orleans achtige groepen gemaakt te worden. Heerlijk ontspannen. Het dorp bleek een record aantal toprestaurants te hebben. De natuur fantastisch. Maar dat kun je allemaal ook elders beleven. Wat maakte Celerina voor ons tot een bijzondere gebeurtenis? Zo hadden wij een gesprek met een kok (die eigenlijk de waard van dat hotel was, maar liever in de keuken stond). Je zag de ogen van de man opglimmen als hij sprak over zijn vak, gerechten, smaak. Ja, dat was heel bijzonder. De gerechten smaakten beslist wel heel bijzonder. Dan was er de ontmoeting met de vertegenwoordiger van de VVV. Meestal betekent zoiets niet veel goeds, want dat soort praatjes heb je al genoeg gehoord. Maar deze man was anders. Hij was bewust in dit dorp gaan wonen, je hing aan zijn lippen als hij over oude gewoonten, de armoe van de boeren, de geschiedenis van het dorp vertelde. Dat waren de uurtjes meer dan waard. Dan was er een wetenschapper van de Engadiner Akademie, die heel fasinerend vertelde over de natuur, de natuurlijke evenwichten en tijdens een bergtocht dingen ging voordragen. Fantastisch. Maar het toppunt van genoegen was om een oude, roodharige kosteres over haar oude kerk te horen praten. Die vrouw werd gewoon bovenaards verlicht, toen ze over muurschilderingen, brand, geboorte en dood, geloof en doorzettingsvermogen vertelde.
En dat was eigenlijk de culturele meerwaarde: we waren in staat om echte mensen, personen van vlees en bloed te ontmoeten, waarmee de waarde ver boven een standaard cultuurreisje uit steeg. En tevens werden die ontmoetingen ook heel spiritueel. Om in elkaar echte mensen te ontmoeten, ontsnapten wij aan het niveau van passanten. En door in elkaar Gods schoonheid te zien, werd Celerina ook een viering van Gods aanwezigheid.

Terug naar lijst


CHAMPAGNE VAN DE STAAT
door Leen La Rivière

Het leven bestaat soms uit merkwaardige contrasten. In dit geval was Leen uitgenodigd om te spreken op een congres in Roemenië, georganiseerd door het ministerie van Sociale Zaken aldaar in samenwerking met de vakbeweging en Europese Trainingscentra (de EZA). Doel was om te spreken over solidariteit, versterking van het sociale middenveld en de positie van de cultuur.
Eerste contrast. Je rijdt een heel stuk door Bukarest en het platteland om bij een groep kastelen te eindigen met privézwembad van Ceaucescu. Tijdens het rijden zie je de armoede van velen en je eindigt in een klein paradijs (nog steeds zwaarbewaakt, zelfs een schildwacht onder mijn raam). En in die fantastische ambiance spreek je over sociale actie........
Tweede contrast. Terug naar Bukarest. We krijgen een speciale rondleiding door het grote gebouw van Ceaucescu. Om dat te bouwen moest wel eerst een groot deel van de oude stad worden platgebulldozerd. Ongelooflijk wat een megalomane gek die man is geweest. Ook hier weer een onvoorstelbaar contrast tussen de eigenwaan van die man en het belang van het volk. Die bouw onttrok zoveel geld aan de economie, dat een paar jaar lang het volk practisch geen vlees of eieren kon krijgen en maar een paar uur stroom per dag had.....
Derde contrast. Je rijdt door Bukarest. Je ziet de verpaupering, de extreme armoe. Mensen en kinderen die slapen in dozen op straat. En daar tussen door de duurste mercedessen, de prostitutie, de zwarthandel...... Hiertegenover staat de absoluut eerlijke en welgemeende inzet van onze partners iets aan deze vreselijke toestanden te doen. En ondertussen zit je in een heel bijzonder hotel. Dat bleek een voormalig paleis van de laatste koning te zijn. Mijn kamer had ook de beschikking over zijn voormalige badkamer. Om bij het bad te komen liep je via marmeren treden omhoog als naar een troon. Ongelooflijk. De volgende morgen zag ik iets vreemds voor mijn raam lopen, en na eens goed naar buiten gekeken te hebben, bleken dat herten te zijn, die hoorden er nog steeds gewoon bij.; midden in Bukarest!
Wat doe je nu aan al die schrille tegenstellingen? Gewoon je verhaal vertellen, de feiten noemen en de aanwezigen stimuleren ernst te maken met de opbouw van hun maatschappij. Tijdens het slotdiner werd ik gebeld, mijn schoondochter had een baby gekregen met de prachtige naam van Angel. De onderminister leidde het banquet, hij liet gelijk champagne aanrukken. Alle aanwezige en ikzelf hebben temidden van al deze contrasten stevig geklonken en genoten van dat glas…. Als ik eraan terugdenk was het bizar. Nu naar de werkelijkheid van vandaag. Ook nu blijft van waarde om gewoon je verhaal te vertellen. Het verhaal dat God niet veranderd is. Zoals Jezus middelaar is tussen God en mensen, zijn wij middelaar tussen de Eeuwige en de inwoners van onze stad (DE stad natuurlijk!). En hoe is dat dan? Gewoon het verhaal uitleven, zijn; en alle mede inwoners omarmen, zegenen, dienen. En genieten van die fantastische diversiteit, wat Rotterdam is.

Terug naar lijst


CRISIS
door Leen La Rivière

Ik was kort na elkaar spreker op een conferentie in Athene en in Milaan.
Athene: vanaf het vliegveld tot in de stad stonden er lang de snelweg van die grote reklame borden. Wat opviel was, ze waren leeg. Geen bedrijf had meer geld om hier grote posters te hangen… De stemming is de stad was niet positief, vanwege het harde ingrijpen van de regering. Onder mijn gehoor waren mensen, die van de een op de andere dag 600 euro minder kregen per maand, en nu in de problemen waren gekomen vanwege hypotheek, studerende kinderen. Deze mensen waren niet boos op de EU, maar waren erg kwaad op hun incompetentie politieke leiders. Maar er was ook veel creativiteit om wegen uit de malaise te vinden. Datzelfde zag ik in Milaan. Alleen hier kon je op het plein voor de beroemde dom op ieder uur van de dag over de hoofden lopen. En overal creativiteit om inkomsten te krijgen. Dat dus veel zwart gaat, zal duidelijk zijn. Maar ik genoot van vindingrijkheid.
En dat brengt mij bij Rotterdam. Ook een grote stad, ook veel budget besparingen, anders gaat de stad failliet. Maar, de meeste Rotterdammers werken niet bij de overheid, en dat is maar goed ook. Veel Rotterdammers hebben gelukkig een normaal inkomen. Toch hoor ik onder mensen angst en dus houdt men de hand op de knip, nog nooit is er zoveel gespaard als dit jaar (ook in Rotterdam). En toch vraag je je af, waar blijft die Rotterdamse spirit van aanpakken, van niet lullen maar poetsen. Ik zie met name onder Turkse jongeren een inzet voor een eigen bedrijfje. Er zijn dus starters. Ik zie hier een grote kans om juist in te zetten om starters te helpen. Want al die actieve mensen, jongeren zijn een nieuwe spirit voor de samenleving. Daarnaast zullen we moeten bedenken, HOE en WAAR we duidelijk kunnen laten zien, wat nu juist het menselijke, het sociale gezicht is van onze stadspolitiek. Laten we niet vergeten, dat we een record aantal mensen nu bij de voedselbank hebben lopen. Misschien moeten we daarvoor meer hulp organiseren. Er is ook een kledingbank. Ook daarvoor kunnen we hulp organiseren.

Terug naar lijst


CULTUURNETWERK
door Leen La Rivière

Ik woon in een nieuwbouwwijk. 55 jaar geleden waren er nog weilanden. Nu is Ommoord-Alexanderpolder een kleine stad van ca.100.000 inwoners. De wijk heeft wijkjes en heel veel groen. Maar daar alles import is, is er eigenlijk nooit een natuurlijke cohesie ontstaan. Is dit het voorportaal van de hel? Een totaal isolationisme? Nee, dat toch niet. Er is een groot aantal koren ontstaan en er zijn heel wat verenigingen. Toch was en is veel ‘los zand’.
Een actieveling, we zullen hem Paul noemen, vond dat er iets moest gebeuren en een cultuurnetwerk werd opgericht. Vanwege mijn brede cultuurkennis werd ik voor dit bestuur gevraagd. En heb ik een heel interessant proces enige jaren van dichtbij kunnen meemaken.
We zijn nu jaren verder. Er kwamen goede contacten met de deelgemeente/ambtenaren, er werd geld vrijgemaakt voor diverse activiteiten. Kunstenaars werden opgespoord (we hebben er een stuk of 50). Koren, bands, theaterclubs werden opgespoord. En langzaam werd een nieuw cultuurweefsel geweven. Leidinggevenden komen bij elkaar. Afspraken worden gemaakt. Kort geleden werden alle leidinggevenden van de koren, het kunstenaarsnetwerk, het koepelbestuur van het cultuurnetwerk, het jongerenwerk op de deelgemeente ontvangen door de verantwoordelijke wethouder. En dat werd een hele interessante avond. Er zijn nu mooie vormen van samenwerking ontstaan. De wijk begint nu meer sociale samenhang te krijgen.
Wat leren wij hieruit? Er hoeft maar één actieveling op te staan om de versnippering en desintegratie te stoppen.
Ik vertel dit verhaal, omdat er veel ach en wee is. Er zijn wijken in het land, die snel achteruit hollen. Er wordt veel gesproken over de noodzaak van integratie. Er wordt veel gesproken over het belang van onze cultuur hooghouden.
Wel, al die dingen gebeuren pas, als mensen uit de TV-stoel komen en er iemand (net als onze Paul) gewoon begint om bestaande activiteiten zichtbaar te maken, daarna in een los verband bijeen te brengen en dit proces van samenwerken te beginnen. Het enige dat dit kost is tijd en volhouden. Voor mij als christen moet ik mij bewust bekommeren om het culturele weefsel. Te vaak denken wij slechts in kaders van Bijbelgroepen en kerkplanting. Wel, om de acceptatie van je kerk te bevorderen, stort je eens vanuit de kerk in het culturele avontuur van je wijk of de stad: een enorme kans mensen over alle scheidingen heen bijeen te brengen. Ik wens toe, dat in vele plaatsen en steden en wijken bevlogen mensen als Paul zullen opstaan.

Terug naar lijst


Darlene
door Leen La Rivière

Laten we haar maar even Darlene noemen. Ze behoort tot de categorie bekende intellectuelen in een Oost-Europees land. Ze was naar ons Internationale Christian Artists Seminar gekomen om te leren en te spreken over het thema van deze week. Dat thema was met een lange zin: GENDER EQUALITY IN THE SECTOR CULTURE & THE ARTS. Een mondvol, maar het was meer dan een mondvol, gezien de complexiteit. Iedere seminardag had een plenair gedeelte, waar een spreker vanuit zijn deskundige invalshoek veel toelichtte, daarna een forum en discussie. De rest van de dag werd besteed aan workshops en masterclasses om de eigen kunstvorm te verbeteren. Darlene viel op temidden van al die andere deelnemers/sters uit geheel Europa. Na de slotavond was er de traditionele middernachtelijke barbeque. Darlene kwam opeens naast mij zitten. ‘Mag ik je eens iets vragen...?’ zo ging het in haar beste Engels. Het gesprek begon. ‘Ze was katholiek en absoluut een christen. Ze had tegen de katholieke moraal gezondigd door te scheiden. Ze kon de vele jaren onderdrukking thuis en onderdrukking in haar beroep niet meer verdragen. Na 13 jaar huwelijk had ze er een punt achter gezet en ze had haar land maar verlaten; ze had een beginnende vriendschap met iemand uit Duitsland. Wat nu?’ Daar zit je dan naast een knappe vrouw met een hoog IQ, die bovendien geheel verdrietig is. Ze wilde een betrouwbaar theologisch antwoord. Daar ze zo geleden had, had ons thema haar aangetrokken als een magneet.
Troost kan men dan alleen vinden in het heldere doordenken van het probleem en dat bovendien ook Bijbels verantwoord is. Voorzichtig begon ik: ‘wel,laten wij teruggaan naar het begin. We lezen in Genesis dat God de man en de vrouw schiep naar Zijn gelijkenis. Beide sexen in waarde gelijkwaardig, in functie verschillend. In het NT zien wij dat God uit alle macht probeert weer harmonie te geven, echte verlossing te brengen, vrijheid en door Jezus Christus wordt de oorspronkelijke bedoeling weer mogelijk’. Darlene begon te glimlachen, de zon brak door. Tot slot zei ik: ‘God roept niemand in onderdrukking of slavernij, wel tot dialoog en vrede’. Darlene begreep de context onmiddelijk. Die logica was sterker dan een volkomen onzinnige moraliteit. Ik moest opeens denken aan de ontmoeting van Jezus met de overspelige vrouw en in Zijn voetspoor zei ik: ‘zuster, ga gezegend verder en wees verder wijs wie je en hoe je en waarom je kiest voor een partner’. De vreselijkste scherpte van een onzinnige moraal, moordende culturele gewoonten konden overbrugd worden. Darlene was de volgende morgen een verloste vrouw, die bijna dansend het congrescentrum uitliep met een innerlijke sterkte die brandde als schijnwerper. Wat was Gods schepping opeens mooi.Ook in iedere kerk komen dit soort complexe zaken voor, waar moraal soms botst met Gods barmhartigheid. Ik heb geleerd altijd te kiezen voor de barmhartigheid. Ook de gebrokenen zijn welkom in Gods familie.

Terug naar lijst


De 23ste...
door Leen La Rivière

“De Heer is mijn herder, het ontbreekt mij aan niets...”.

Vandaag is mijn schoondochter Nancy jarig. Ze viert het niet, want het is een drukke dag vanwege andere activiteiten. Ze is een prachtig mens, ieder jaar sterker, zelfbewuster, moeder van 2 prachtige kinderen, de tweede net geboren; ze is de moeder van een prachtig gezinnetje en een mooie huiscultuur....dit psalmvers bid ik haar toe.

“Hij laat mij rusten in groene weiden en voert mij naar vredig water, hij geeft mij nieuwe kracht en leidt mij langs veilige paden tot eer van zijn naam....”.

Even na het middaguur heeft middelste zoon Willem een boekpresentatie. Zijn eerste boek. Het eerste Nederlandstalige boek over poolbiljarten. Het schrijven van dat boek heeft hem door een zwarte burnt out heengehaald. Door een MS achtige kwaal nooit meer topsport kunnen spelen, je droom en ideaal klapt in elkaar. Op zeker moment de knop om en omschakelen om van speler tot trainer te worden en dan in dit boek al zijn ervaringen tot lessen omzetten. Een enorme prestatie. Het eerste exemplaar is voor zijn vader; het Europese pooltoernooi in Veldhoven wordt deze dag stilgelegd, dan is daar de officiële lancering: het tweede boek is voor beroemde pianist Wibi Soerjadi, een poolhobbyist. Het derde exemplaar is voor de voorzitter van de poolbond; een prachtig moment voor TV en pers. Het is een bijzonder boek. Het is een hele aparte omgeving, een hele andere cultuur. Het slot van zijn dankwoord is voor God, die Hem rust heeft doen vinden. Hoe waar is dit psalmvers in zijn leven geworden.

“Al gaat mijn weg door een donker dal, ik vrees geen gevaar, want u bent bij mij, uw stok en uw staf geven mij moed...”.

Dan naar Doorn, afscheid nemen van onze grote roerganger en boegbeeld Doekle Terpstra, voorzitter van het CNV. Zijn jaren als CNV-voorman zijn inderdaad over hoogten en dalen gegaan. Soms als CNV ver weg in een hoek gedrukt, en toch stem geven aan al die mensen, die geen stem hebben...en dan op de superhoogte, de manifestatie op de Dam met 300.000 mensen (okt.2004). Maar Doekle weet, dat hij altijd kracht en moed geput heeft uit het geloof in God. De vakbondscultuur is ook weer iets heel anders...toespraken...hapjes...drankjes... herinneringen ophalen aan het grote conflict...je politieke vrienden, die je politieke vijanden worden en nu zelfs een dankwoord van Balkenende en een koninklijke onderscheiding. In alles bleef Doekle een Fries zonder vrees. Bedankt Doekle, het waren moedige jaren; hoe waar is dit psalmvers.

“U nodigt mij aan tafel voor het oog van de vijand, u zalft mijn hoofd met olie, mijn beker vloeit over...”.

Terug naar lijst


De kop van Sint-Franciscus
door Leen La Rivière

Ik was lang geleden op het jaarlijkse congres van het Europese centrum voor arbeidsvraagstukken in Königswinter, Duitsland. Uiteraard hele vermoeiende lezingen en uiterst saaie debatten. Als kunstenaar vraag je je altijd toch weer af, waarom ze zoveel lezingen op elkaar stapelen, dat het tenslotte onverteerbaar zwaar op de maag ligt; waarom niet wat muziek ertussen door? Gelukkig werd dat onverteerbare afgewisseld met een prima verteerbare keuken en uitstekende wijnen uit de buurt. En aan het slot was er een bijzonder interessante excursie naar de dom van Keulen. Een omstreden beslissing om rond 1840 deze gotische kathedraal af te bouwen. Het levert een imposant bouwwerk op, maar die ‘nieuwbouw’ heeft het naar mijn smaak net niet, als je de inspirerende gotiek van Chartres en andere Franse kathedralen bekijkt. Mijn interesse ging met name uit naar de ‘Schatzkammer’. Wat voor schatten konden hier bewonderd worden? Het werd een indrukwekkende rondleiding. En dan te beseffen, dat het maar een deel was, want tijdens de Franse revolutie was de schatkamer voor een deel geplunderd door de Franse ‘bevrijders’. Als kunstenaar begrijp ik de devotie en de aandrang om dat in prachtige, onschatbare kunstvoorwerpen uit te drukken, maar ergens loopt het bij mij klem op de evangelische notities van soberheid, solidariteit en inzet voor de armen. Wat een goud en edelstenen, en moet dat nu allemaal in een kerk? Maar het klapstuk moest nog komen. Er bleken ook nogal wat relikwieën te zijn, ook mooi in goud gezet. En hier stond opeens het kopje van Franciscus van Assisi! Het kan zijn echte drinkkopje geweest zijn. Het aardewerk is duidelijk middeleeuws en Italiaans. Het was gebroken, maar in plaats te restaureren, had men het maar lang geleden in een prachtig zilveren houder gezet. Franciscus z’n kop zou van zijn lijf gerold zijn van verbazing, als hij zo zijn kopje had gezien. Ik denk dat Franciscus bovendien omgevallen was van verbazing, als hij tegenover zijn kopje een hele grote reliekschrijn van goud had gezien met er bovenop een liggende sint/bisschop van goud op bijna ware grootte. Want wat moest die bisschop nou toch daar doen? Waarom lag hij daar? En waarom in goud? Mijn kop begon toen ook te tollen. Franciscus is echt voor mij een sint, een heilig mens vanwege zijn inzet voor armen en evangelie; die gouden bisschop mag van mij als onbekende tussen de coulissen van de geschiedenis verdwijnen…. Dit is een lange inleiding om tot kerst te komen. Want de eenvoud van kind, kribbe, Maria, Jozef worden ook zo makkelijk weggedrukt door de glans en glitter van de consumptiemaatschappij. Mij raakt die verstilling, die versobering, het wonder, God die tot ons komt als Jezus, mens, Immanuel. Komt tot ons in al onze gebrokenheid, als de gebroken beker van Franciscus van Assisi.

Terug naar lijst


Delfshaven
door Leen La Rivière

Al jaren ben ik kerklid van de Pelgrimsvaderskerk te Delfshaven, de mooiste en oudste kerk van Rotterdam. Prachtig gelegen aan het haventje vanwaar de eerste Engelse kolonisten vertrokken met de Speedwell, die Amerika gebouwd hebben. Mijn kerk is een wit ghetto in een totaal multi-culti Delfshaven. Ook al woon ik niet in die wijk, ik houd er wel van, het enige stukje oud Rotterdam is daar te vinden. Ik ben er ook actief o.a. in contacten met de Turkse vereniging voor Islam & dialoog. En probeer ik in het kader van het CDA relaties te leggen met onze medelanders. Zo waren eens aldaar CDA lijsttrekker en ondergetekende speciale gasten op een avond belegd door bevriende Ali Unal bij een ontmoeting met vertegenwoordigers van Turkse verenigingen. Het was in een vergaderruimte in dichtgesneeuwd Delfshaven, waar grote sneeuwpoppen soms midden op de weg stonden, de straatjes waren smal. En in het gebouw: Denk je in: een smalle, lange ruimte. Op de kop Ali als grote chef, geflankeerd door rechts de CDA lijsttrekker en links Leen (als een soort CDA drieeenheid), dan links en rechts Turkse vertegenwoordigers van verenigingen, dan even niets en aan de andere kant van de tafel Turkse vrouwen.
Een voorstelrondje, eerst de mannen, dan de vrouwen. Vragen werden gesteld, antwoorden werden gegeven, er groeide iets als openheid, eerlijkheid, vertrouwen en toen barstten de opmerkingen los, hoe onze Turkse stadsbewoners soms achtergesteld worden, soms vreemd behandeld worden, soms geen toegang tot subsidies kunnen krijgen. Het werd een uitermate leerzaam, open en eerlijk gesprek. Ali deed goed werk als een soort coach om te zorgen dat de gesprekspunten behandeld werden en iedereen aan bod kwam. Het meest vreemde verhaal was van een Turkse eigenaar van een soort buurt-super: hij gaat op vakantie naar hetzelfde hotel in Turkije als vele Nederlanders uit de buurt, daar is dan iedereen aardig tegen elkaar. 90% van zijn klanten zijn blanken, in de winkel is het aardig, maar een blok om de hoek doet men arrogant of op afstand, want hij is een Turk… Af en toe ging er tijdens het overleg buiten vuurwerk af, dan grinnikte de jeugdwerker en zei, ‘dat zijn Marokkaanse jochies’ met een knipoog. (het waren Turkse jochies).
En om 21.00 was het maaltijd. Bijzonder Turks eten, een soort filet american, dat je met wat augurk en ui in een vers slablad moest rollen, dat eten en erbij een soort gezoute turkse karnemelk drinken. De dames aten apart. Na afloop even naar de dames toe om hen te bedanken, ze vroegen hoe ik het eten vond: bijzonder Turks!. Hoe was de karnemelk? Apart! Ze vertelden dat het goed was voor de bloeddruk, hoe dat zo? Omhoog! Maar ik heb juist pilletjes voor mijn bloeddruk omlaag. Grote hilariteit.
Die avond is naar onze Turkse wijkgenoten, mannen en vrouwen een brug gebouwd. Het is indrukwekkend om te zien wat deze verenigingen met zo weinig middelen en dan alleen door vrijwilligers doen voor de wijk, vrouwen, jeugd.
Een paar honderd meter verder staat mijn oude Pelgrimsvaderskerk, met ook een indrukwekkend sociaal werk in De Brug, die zich ontfermt over blanke en Surinaamse zwervers, ook daar gebeurt heel veel, met weinig geld door vele vrijwilligers. Het trof mij dat hoe verschillend de religie ook was, de inzet van mensen, en de liefde voor minderbedeelden hetzelfde was. Ook al was het die avond superkoud, deze ontmoeting en overwegingen waren hartverwarmend.

Terug naar lijst


Een oude man......?
door Leen La Rivière

We kregen binnen ter bespreking een boek over Daniel Wayenberg. Daar ik Daniel persoonlijk ken, eindigde dit boek op mijn bureau. In 3 dagen met plezier doorgelezen. Jeugd, studie, werk en zijn geloof komen uitgebreid en heel eerlijk aan bod. De schrijver had goed werk geleverd. Maar een paar dingen ontbraken. Wellicht waren die details mij alleen maar bekend. Daniel gebeld en een afspraak gemaakt. Eind april speelde hij in Rotterdam, we zouden elkaar in de lobby van Hilton ontmoeten. En ja, daar zat hij dan, wat een contrast met het keurige Hilton, in hele eenvoudige kleding, riem te hoog, oude koffer naast hem, een beetje sjofel. Hijzelf weer een stuk ouder geworden. Smakelijk lachend hebben wij herinneringen opgehaald. Ja, die missende punten, klopten, het was gewoon niet bij hem opgekomen. We horen de laatste tijd niet zo veel meer van Daniel Wayenberg. Hij was toch niet te oud om te spelen? Uiteraard niet, maar vele piano-recitel series zijn in vele plaatsen geschrapt. De theater eigenaren klagen steen en been, dat er bijna niemand meer voor komt. En Daniel was vroeger zeer veel in die series te horen. Graag zou hij weer meer gaan spelen in Nederland. In Frankrijk trad hij wel geregeld op.
Eén smakelijk verhaal zal ik hier vertellen. Daniel trad eens bij ons op (het jaarlijkse seminar; www.christianartists.org ) en na afloop in het kader van een workshop kon men hem vragen stellen. Deze vragensteller had duidelijk geen boodschap aan pop en rock. Hij vroeg: of Daniel kon onderschrijven dat al die pop en rock maar duivels was, nee, de klassiek was pas hemels. Daniel dacht even na en zei toen met twinkelende oogjes: ‘dat muziek duivels kan zijn, kun je zeker zeggen van de klassiek’ en hield toen op. De workshopdeelnemers bleven ook stil, dachten na, het kwartje viel en Daniel kreeg een ovationeel applaus. De vragensteller liep met een rood hoofd weg. Jammer, want Daniel heeft de stelling toen uitgelegd. Alle kunst is eigenlijk neutraal en kan voor mooie zaken en lelijke zaken gebruikt worden. Zo is het met klassiek en ook met rock. En dat geldt ook voor de muziek in onze kerk. Tevens geeft God overal schoonheid, als je het maar wilt leren zien. Ook nu twinkelden de oogjes van Daniel Wayenberg weer. Ik heb hem maar even naar het station gebracht. Hij schuifelde de hal in, van achteren een oude man, van binnen jong, blij, gelovig en reëel in deze wereld.

Terug naar lijst


Gerard… zzp-er
Een waar gebeurd verhaal…

door Leen La Rivière

We zullen hem maar Gerard noemen. Middelbare leeftijd, al jaren loyaal aan zijn baas, een harde werker. Hij had zich al ouder wordend steeds alles eigen gemaakt van dtp, computers en basis-design. Men was tevreden over hem en Gerard hield van zijn werk.
Jammer alleen dat iedere morgen en avond staan in files.
Op zekere dag kwam de baas bij hem en vroeg aan Gerard of al dat staan in files niet heel vervelend was? De directie had een voorstel voor Gerard, hij zou helemaal thuis kunnen werken en af en toe naar kantoor voor overleg. Hoe klonk dat? Geweldig niet waar? Ja, de directie dacht echt mee en rekende op Gerard! En die voelde zich heel gevleid.
Dan was het volgende voorstel: Gerard kreeg een computer, zou zelfstandig moeten gaan werken, dus ook uit loondienst; maar men garandeerde hem werk. En omdat iedereen goed van vertrouwen was, werd er niets vastgelegd.
Gerard kreeg zijn computer, kreeg een mooie handdruk en geen feestelijk afscheid, want hij bleef toch bij de company? Alleen op een andere wijze, zelfstandig.
De maanden gingen voorbij. Gerard genoot, hij had meer tijd voor zijn gezin. Een paar keer per maand was hij op zijn oude bedrijf voor overleg. Hij diende zijn declaraties in en die werden redelijk snel betaald. Maar na een jaar werd het wat moeilijker, die declaraties waren toch wel erg hoog, kon dat niet wat lager? Ja, maar sputterde Gerard, ik kan toch niet onder het minimumloon komen? Want mijn uurloon, moet ik zelf verlonen, dus is het netto X 2 plus pensioen plus BTW en de reiskosten..... Gerard werd onder zwaardere druk gezet. De directie rukte zijn masker af. En besloot Gerard geen werk meer te geven.
Gerard belde en probeerde afspraken te maken. Van al die mooie beloften en afspraken toen hij nog in loondienst was, kwam niets terecht. Het was over en uit. Arme Gerard. Daar hij zijn voormalige werkgever had vertrouwd, had hij nooit veel tijd in acquisitie gestoken, en dat brak hem nu op. Na 3 maanden kon hij zijn huis verkopen, na een hel van nog eens 3 maanden, kon hij hier en daar wat gaan schnabbelen.

We zijn nu een paar jaar verder.
Gerard heeft geleerd alle afspraken zwart op wit te maken; hij woont met zijn gezin in een klein huurhuis, maar de buurt is wel gezellig. Hij rijdt nu in een kleine en goedkope auto. Het gaat wat beter, zodat na jaren, ze afgelopen zomer kort met vakantie konden. Gerard zal het nu wel redden, als zelfstandige is het keihard werken en vaak lang werken, gelukkig kan het gezin daar goed mee omgaan. Maar de doorlopende stress dreigt hem soms op te breken. Nu de crisis voorbij is, komen er iets meer opdrachten…

De les van het verhaal: ZZP-er, let op wat je afspreekt en wie je vertrouwd…

Terug naar lijst


GEVOELIGHEDEN
door Leen La Rivière

Afgelopen weekend was ik op een congres in Portugal. Het belangwekkende thema was de migratie van vele mensen vanuit Noord-Afrika naar Europa. En als vakbeweging heb je met die illegalen, werkgelegenheid en culturen te maken. Hoe christelijk-sociaal kun je zijn? Of moet je de grenzen zomaar openzetten, want anders verdrinkt er weer een bootlading? Of niemand toelaten, want dat schaadt de werkgelegendheid van Europeanen? Duivelse dilemma’s soms. Het grootste deel van de congresgangers kwamen uit de zuidelijke Europese landen en een enkele noorderling, waaronder ondergetekende. Wat dan weer blijkt hoe culturele gewoonten de feitelijke argumentatie gaan overheersen. Nationale trots, je positie, je gevoeligheden (o.a. ‘respect’) blijken dan soms belangrijker als gekwalificeerde argumenten en harde cijfers.
Het deed mij terugdenken aan een andere situatie, welke ik 30 jaar geleden meemaakte in Spanje. Ik was uitgenodigd om als spreker op een seminar voor jonge christen-kunstenaars, musici, dansers als deskundige belangwekkende zaken uiteen te zetten. Ik werd opgehaald door een vertegenwoordiger van een regionale organisatie. We zullen hem maar even ‘Luis’ noemen. En Luis wist alles, zo had hij mij verzekerd. Na de vlucht op Barcelona, eerst een stuk met de trein, toen een stuk met taxi, die ons ergens aan het begin van de heuvels afzette. Luis wist het christelijke vormingscentrum te vinden. Nee, advies van de taxichauffeur was verder niet nodig. Dus met mijn zware koffer een bospad op. Het werd hobbeliger, donkerder en het begon te regenen. Na een uur zeulen door de bagger dacht Luis, dat we eindelijk in de buurt waren. Maar nergens iets te vinden. En het werd bijzonder koud, geen hartverwarmend gebed hielp meer. Uiteindelijk heeft hij het moeten vragen aan een duistere passant. Na 10 minuten doemde eindelijk een lampje op. Ik zal nooit vergeten, hoe blij ik was om mijn zware koffer in mijn kamer te kunnen zetten. Ik kwam bij onder een hete douche en er bleek een haardvuur in de centrale hal mogelijk. Het simpele eten smaakte daarna prima met veel landwijn. De volgende dag bleek, dat de tocht door het duistere bos onnodig was geweest, dat vormingscentrum had heel eenvoudig met de taxi via de andere kant(van de heuvel met donker bos) bereikt kunnen worden. Onze Luis had het alleen maar even hoeven te vragen. Maar zijn trots en landaard had hem stevig in de weg gezeten.
Op dit congres in Portugal gebeurde hetzelfde: trots, landaard verhinderde, dat argumenten helder gewogen konden worden. Tenslotte heb ik ze de cijfers van Rotterdam genoemd, waar 50% immigrant is....en hoe we daar met een aantal problemen hebben leren omgaan. Maar de zaken lagen heel gevoelig, waar bleef mijn christelijk sociale instelling...??? Hoe kon ik als noorderling hun zuiderlingen iets leren? Er werd net nog niet met meubilair gegooid.
Gelukkig was het congreshotel bijzonder plezierig, goed eten, goede wijn, buiten was het 18 graden, terwijl Nederland bijna weggeblazen werd; ik had ook een paar mooie palmbomen voor de deur en een fantastisch blauwe zee..... Het christelijk-sociale leven kan soms bijzonder ‘gevoelig’ zijn. Het heeft me wel even vertroost.

Terug naar lijst


GOSPEL-CONVENTION
door Leen La Rivière

Eind september had ik een uitnodiging om te spreken op een gospel-convention in Parijs en dat werd gehouden in het prestigieuze zalencomplex van het Loevre. Op papier leek het allemaal schitterend. En er werden duizenden bezoekers verwacht. Als dat allemaal zo belangrijk is, in mijn drukke agenda wat schuif- en duwwerk en voilà we konden erheen. We moesten ons op een bepaalde tijd melden, hetgeen geschiede. Allereerst werden wij getroffen door de positieve sfeer: heel enthousiaste mensen. En ook heel positief: het werd georganiseerd door zwarte broeders en zusters uit alle voormalige Franse gebiedsdelen. Er waren slechts een paar blanken. Maar we realiseerden ons, dat je dan ook te maken gaat krijgen met interessante cultuurverschillen en aldus geschiedde! Het was fascinerend om te zien hoe 1 persoon een 6 uur bezig kan zijn om een stand van 2 meter te organiseren. Het is nog fascinerender om te zien hoe lang het duurt om met 20 personen een stand van 2 meter te organiseren. Dat werkt natuurlijk niet. Heel boeiend was het aanbod van zo’n 60 standhouders: van een lange rij black-gospelkoren tot stands die massage aanboden, schoonheidsmiddelen, yoga tot Afrikaanse mode. Uiteraard ook Afrikaanse kettingen, Afrikaanse zeep, Afrikaanse chocolade. Bij aankomst zouden wij onze badges krijgen, een halve dag later zouden wij onze badges krijgen, die avond zouden wij onze badges krijgen, de volgende morgen zouden wij onze badges krijgen, op zondagmiddag zouden wij onze badges krijgen, we hebben ze nooit gezien. Ook de centrale coordinator hebben wij niet gezien, wel een paar hele lieve en beminnelijke Afrikaanse assistenten. Het programmaboek was er wel, maar alles liep anders dan stond gedrukt, dat was ook zo met alle gesproken aanwijzingen, met de bewegwijzering, met de instructies vooraf. We hadden ons erop ingesteld, anders haalt de frustratie al je zegeningen weg. Heel apart waren de tientallen gospel-koren die ik in 2 dagen heb voorbij zien komen. De supurbs hadden de afgelopen jaren een explosie gekend van immigrantenkerken, er moeten er nu een dikke 300 zijn. En de jongeren uit die kerken hadden de black-gospel opgepakt als relevante culturele vorm en als expressie van hun eigen identiteit. Alles werd dus aan elkaar geïmproviseerd, maar soms werkt het niet b.v. in dezelfde ruimte een hammondorgel-demonstratie en een promotieconcert van een nieuw black-gospel-koor. Workshops begonnen pas als er mensen waren, en dat is ook een mogelijke benadering, maar het vraagt wel geduld van de sprekers. Merkwaardig was weer dat er een record aantal Afrikaanse broeders en zusters waren geheel in wit en dat vele van het handjevol blanken in zwart liep. Maar wat is de optelsom na 2 dagen en 40 blackgospel groepen. Uiteraard ben ik positief over deze kant van zwart Parijs.
Maar ik maak mij ook grote zorgen. Kijk ik naar het repertoir, dan heb ik alleen maar covers gehoord van de Amerikaanse black-gospel muziek. Ik heb geen enkel eigen, origineel werk gehoord. Ik heb geen Afrikaanse roots gehoord, ik heb alleen maar klonen gehoord. Het enthousiastme is groot, maar te vaak ontaarde dat in hele simpele unisono muzieklijnen en hard geschreeuw. De originele black-gospel kende tegenstemmen, maar die versies heb ik niet gehoord. Ik maak mij zorgen dat deze veelbelovende ontwikkeling leidt tot verzadiging en uitputting en dat binnen een paar jaren hele groepen jongeren afhaken omdat men het meer dan zat is. Ik heb dat allemaal in een lezing proberen uit te leggen, maar zag al snel dat dit soort denkniveau niet zou landen, dus snel overgeschakeld naar het niveau van een enthousiast persoonlijk getuigenis en hoe God kan werken door kwaliteit en authenticiteit. Ik zag bij een aantal aanwezigen wat licht aangaan. “God wil dat wij opstaan en Gods Koninkrijk zijn in iedere sfeer van het leven, men knikte en riep Amen en Hosianna”. Ik ben nog steeds dankbaar voor dit gedachtegoed van Kuyper, Dooyeweerd e.d., maar daar hadden ze nog nooit van gehoord. Ook niet van Luther, Willliam Booth (grondlegger van de Salvation Army) en Larry Norman (de grondlegger van de gospel rock), die allemaal gezegd hebben ‘why should the devil have all the good music’ en dat we daarom met vernieuwende creativiteit aan de slag kunnen en zo immitatie kunnen overwinnen. Het was dus heel enthousiast, ik hoop dat ze verder komen, na 2 dagen heel veel van hetzelfde en heel erg hard, werd gelukkig het nafluiten in mijn oren op de weg naar huis langzaam minder (ter hoogte van Breda kon ik weer de vogels horen), een gospel-ervaring rijker.

Terug naar lijst


GRIEKENLAND
door Leen La Rivière

Als één van de spinoffs van onze Christian Artists-activiteiten ontstond er in Griekenland een Christian Artists groepering. Ontzettend aardige mensen en goede kunstenaars. De leiding wilde een duidelijke ontwikkeling aanzetten. Want het wrong op het gebied van kunstappreciatie en beoefening in alle terreinen van kunst. Waar het met name moeilijk lag was ten aanzien van dans en eigentijdse muziek. Deze CA-groep had al het nodige gedaan op een aantal eigen jaarconferenties t.a.v. eigentijdse muziek. Ook waren de Continentals al enige keren op bezoek geweest, dus liep de acceptatie wel. Maar het probleef bleef ‘dans’.
Dus na lang wikken en wegen werd Leen een aantal jaren geleden uitgenodigd om op hun nationale congres dit eens grondig en theologisch verantwoord uit te leggen.
In de voorbereiding bleek, dat de evangelische christenen in dat land een hele moeilijke tijd hadden gehad. Je kon voor je overtuiging heel makkelijk zelfs nog tot voor kort veroordeeld worden (een paar jaar geleden diende een zaak tegen een evangelisch christen voor het hof in Thessaloniki, deze christen werd net niet veroordeeld, dankzij het ingrijpen van het Europese parlement). Omdat de Griekse samenleving hun zo behandelde, was al snel alles vanuit die cultuur fout, dus ook de dans, dus geen sirtaki, dus geen volksmuziek, enz. Het was al heel wat dat er in de protestantse gemeenten eigentijdse lofprijzingsmuziek was, maar die stijl en al die moderne instrumenten konden wel, omdat ze gemeentebegeleidend waren. Maar wat moest je nu met dans? Had de dans r